Алматының даму жоспары жаңарды

Алматы – Қазақстанның экономикалық, мәдени және ғылыми орталықтарының бірі. Қаланың халықаралық деңгейдегі беделі оның бизнеске, инвестицияға, туризмге және адами капиталға қатысты мүмкіндіктерімен тікелей байланысты. Бүгінде мегаполистің экономикасы шамамен 72 млрд АҚШ долларына бағаланады. Қазақстанға тартылатын тікелей шетелдік инвестицияның 40 пайыздан астамы Алматыға тиесілі. Қала елдің жалпы ішкі өнімінің шамамен төрттен бірін қалыптастырады.

Алматы әкімінің айтуынша, мегаполистің болашағын тек экономикалық көрсеткіштермен өлшеу жеткіліксіз. Қаланың дамуы тұрғындардың күнделікті өміріне әсер етуі керек. Сондықтан көлік кептелісі, инженерлік желілердің тозуы, ауа сапасы, мектептер мен балабақшаларға сұраныс, қоғамдық кеңістіктердің жеткіліктілігі сияқты мәселелерді жүйелі шешуге басымдық беріліп отыр.

Қаланың маңызды артықшылықтарының бірі – табиғи ландшафты. Алатаудың етегінде орналасқан Алматы тау туризмін дамыту үшін үлкен мүмкіндікке ие. Осыған байланысты тау кластерін қалыптастыру жобасы қолға алынуда. Оның құрамына Шымбұлақ, Кимасар, Бутаковка және келешекте басқа да туристік нысандарды біріктіретін біртұтас жүйе кіреді. Мұнда қысқы спорт түрлерімен қатар, жазғы уақытта жаяу серуендеу, велобағыттар мен отбасылық демалысқа арналған мүмкіндіктерді кеңейту жоспарланған.

Туризм саласындағы көрсеткіштер де қаланың әлеуетін көрсетеді. 2025 жылы Алматыға шамамен 2,5 млн турист келген, оның 750 мыңнан астамы шетелдік қонақтар болған. Алдағы кезеңде туристер санын арттырумен бірге олардың қалада өткізетін уақытын көбейту және туризмнің экономикаға қосатын үлесін ұлғайту көзделіп отыр. 

Мегаполистің тарихи мұрасын дамыту да назардан тыс қалмайды. Боралдай мен Есік маңындағы сақ дәуірінің ескерткіштері, Ұлы Жібек жолының тарихи іздері Алматының туристік тартымдылығын күшейтетін маңызды нысандар ретінде қарастырылады. «Сақ қорғандары» аумағында рекреациялық парк құру және тарихи орындарды біртұтас туристік бағытқа біріктіру жоспарлары бар.

Қала аумағының ұлғаюына байланысты урбанистикалық саясатқа да жаңа талаптар қойылып отыр. Жаңа тұрғын үй кешендерін салумен шектелмей, олардың айналасында мектеп, балабақша, емхана, саябақ, дүкен және қоғамдық көлік инфрақұрылымын қатар дамыту көзделген. Бұл тұрғындардың күнделікті қажетті нысандарға жақын орналасуына мүмкіндік береді.

Алматы көшелерін жаңарту кезінде «қасбеттен қасбетке дейін» қағидатына көшу де маңызды бағыттардың бірі. Яғни жол жөндеумен қатар, тротуар, жарықтандыру, көгалдандыру, ғимараттардың қасбеттері мен шағын сәулет нысандары бір жобаның аясында қарастырылады. 2026 жылдан бастап қаланы тазалау және абаттандыру жұмыстарын кеңейту жоспарланып, қызмет көрсетілетін аумақты 15 млн шаршы метрден 26 млн шаршы метрге дейін ұлғайту көзделген.

Көлік жүйесін жетілдіру де Алматының басты даму бағыттарының қатарында. Метро желісін кеңейту, ЛРТ және Sky Train жобаларын іске асыру жоспарланған. Метроның батыс және шығыс бағыттарын дамыту, әуежайға дейін жаңа желі жеткізу қарастырылып отыр. Ал ЛРТ-ның алғашқы бағыты Индустриялық аймақты Алматы-2 теміржол вокзалымен байланыстыруға бағытталған.

Қала құрылымын өзгерту үшін полицентрлік даму моделіне басымдық берілмек. Оның мақсаты – тұрғындардың жұмыс, оқу, медициналық қызмет, сауда және демалыс орындарына жету үшін қаланың орталығына үнемі қатынауын азайту. 2030 жылға дейін «Шығыс қақпасы» және Almaty Downtown секілді жаңа орталықтарды қалыптастыру жоспарланған.

Алматының алдағы дамуындағы негізгі міндет – экономикалық өсімді тұрғындардың өмір сапасымен ұштастыру. Инфрақұрылым, экология, көлік, туризм, қоғамдық кеңістіктер және цифрлық технологиялар бір-бірімен байланысты бағыт ретінде қарастырылып отыр. Бұл мегаполистің қазіргі қажеттіліктерін шешумен қатар, оның ұзақ мерзімді перспективадағы бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған.